Disediakan Oleh:
Nur Syakirah Jasni (Pegawai Eksekutif 4)
Pejabat Timbalan Dekan (Pembangunan dan Jaringan)
Fakulti Sains dan Teknologi Makanan
Universiti Putra Malaysia

Lawatan ke Fukuoka, Jepun memberikan satu perspektif mendalam mengenai pembangunan mampan. Antara lokasi yang paling memberikan impak ialah The Kitakyushu Environment Museum. Bagi penulis sebagai sebahagian daripada warga Fakulti Sains dan Teknologi Makanan (FSTM), muzium ini bukan sekadar tempat pameran sejarah, tetapi merupakan bukti nyata bagaimana sains, pendidikan, dan azam manusia mampu memulihkan alam yang telah hancur.

Sejarah Hitam: Pengajaran Buat Industri dan Sains

Sejarah mencatatkan bahawa sekitar tahun 1960-an, Kitakyushu merupakan pusat industri berat yang mengalami pencemaran sangat kritikal. Teluk Dokai pada waktu itu digelar sebagai "Sea of Death" (Laut Kematian) kerana tahap toksiknya yang melampau sehingga tiada hidupan marin mampu bertahan. Malah, langitnya sentiasa dilitupi asap tebal pelbagai warna, satu manifestasi visual betapa teruknya pencemaran udara hasil sisa industri yang tidak terkawal pada masa tersebut.

Namun, apa yang paling mengagumkan adalah bagaimana pemulihan ini bermula. Ia tidak bermula di makmal, sebaliknya tercetus daripada gerakan ibu-ibu di rumah yang bimbang akan kesihatan anak-anak mereka. Keberanian mereka menuntut perubahan daripada pihak industri akhirnya mencetuskan sinergi luar biasa antara komuniti, kerajaan, dan penyelidikan universiti. Bagi warga FSTM, ini adalah peringatan penting bahawa industri makanan juga merupakan penyumbang kepada sisa organik dan penggunaan air yang besar. Jika teknologi tidak dipacu dengan prinsip kelestarian, tidak mustahil sejarah yang sama boleh berulang.

Membumikan SDG: Pemerhatian di Lorong-Lorong Kokura

Sesuatu yang cukup menarik perhatian ketika menyusuri kawasan Kokura adalah keterlihatan agenda Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) dalam kehidupan seharian. Di lorong-lorong kedai dan kawasan komersial yang sibuk, banner SDG yang besar terpampang dengan jelas di celah-celah premis perniagaan. Ia bukan sekadar hiasan korporat, tetapi merupakan satu pernyataan komitmen sosial yang kolektif daripada masyarakat setempat.

Di Malaysia, harus diakui bahawa pemahaman mengenai SDG selalunya hanya berlegar dalam dewan kuliah atau laporan tahunan, dan masih belum meluas ke peringkat akar umbi. Di Jepun, SDG dilihat telah pun "membumi". Hal ini menimbulkan persoalan buat warga universiti: Sejauh manakah agenda SDG ini berjaya diterjemah supaya ia boleh difahami dan dipraktikkan oleh masyarakat awam?

Peranan Strategik FSTM dan UPM

Pemerhatian di Fukuoka mengukuhkan lagi keyakinan bahawa universiti perlu menjadi penggerak utama dalam mendepani isu kelestarian ini:

• Pendidikan Berkualiti (SDG 4): FSTM dan UPM berperanan memastikan kualiti pendidikan bukan sekadar untuk lulus peperiksaan, tetapi untuk membina karakter. Pendidikan yang berkualiti melahirkan masyarakat yang celik isu alam sekitar seperti gerakan ibu-ibu di Kitakyushu yang akhirnya menjadi ejen perubahan.
• Pengeluaran dan Penggunaan Mampan (SDG 12): Fokus fakulti dalam meminimumkan sisa makanan (food waste) melalui teknologi pemprosesan cekap adalah sangat selari dengan model lestari di Jepun.
• Keterjaminan Makanan (SDG 2): Pemulihan ekosistem laut membuktikan bahawa bekalan sumber makanan yang sihat amat bergantung kepada kelestarian alam sekitar.
• Jaringan Kerjasama (SDG 17): Perubahan besar hanya berlaku apabila wujudnya jaringan yang kuat antara pakar di universiti dengan pemain industri dan komuniti.

 

Penutup

Teknologi sehebat mana pun tidak akan membawa hasil tanpa perubahan minda (mindset change) yang bermula daripada kualiti pendidikan yang holistik. Universiti tidak boleh kekal menjadi "menara gading", sebaliknya perlu membawa aspirasi SDG ini ke tengah-tengah masyarakat. Komitmen jitu amat dituntut bagi memastikan setiap inovasi yang dihasilkan di FSTM hari ini menjadi pelaburan berharga untuk generasi masa hadapan.

 

RUJUKAN / REFERENCES

• Kitakyushu Environment Museum. Official Portal: https://eco-museum.com
• City of Kitakyushu. Overcoming Pollution: The Kitakyushu Renaissance Story.
• JICA (Japan International Cooperation Agency). The Role of Citizens in Pollution Control: The Mothers of Kitakyushu.
• UNEP (United Nations Environment Programme). Case Study: Kitakyushu’s Transformation into a Green City.

Tarikh Input: 02/03/2026 | Kemaskini: 02/03/2026 | nur_jasni